اقدام پژوهی در آموزش و پرورش و موانع و مشکلات اجرایی آن
پژوهشگر: سید تیمور میرشفیعی لنگری
چكيده تحقيق:
اقدام پژوهي كه در زبان انگليسي (Action Research)خوانده مي شود به معني پژوهش در عمل است 0 پژوهش در عمل نوعي از مطالعه و بررسي است كه افراد براي تغيير وضعيت نامطلوب ورسيدن به وضعيت نسبتامطلوب ودرنهايت بهسازي كارهادرمحيط شغليشان بكار ميبرند (قاسمي پويا – 1381).
بكار گيري اين روش از سال 1375 از سوي متوليان تعليم و تربيت كشور به همه فعالان آموزش و پرورش توصيه شده است.با عنايت به تاكيدي كه مديران تعليم و تربيت به معلمين و كارگزاران آموزش و پرورش دارند تا با استفاده از روش اقدام پژوهي در بهسازي شرايط شغلي فرد بكوشند اين سؤال را در ذهن متبادي مي سازد كه آيا اين تاكيد مبتني بر سطح دانش آنان بوده و قبلا آموزش لازم را در برخورد عالمانه با مسائل پيچيده آموزش و پرورش ديده اند؟ و علاوه بر آن اجراي برنامه معلم پژوهنده ممكن است با چه موانع و مشكلاتي مواجه باشد؟
روش بكار گرفته در اين پژوهش توصيفي است و آزمودني هاي اين تحقيق كليه فرهنگيان آموزش و پرورش باستثناي نيروهاي خدماتي بودند كه بر اساس جدول مورگان 10 نفر از آنان به عنوان نمونه آماري با رعايت نسبت جمعيت مقاطع سه گانه و به تفكيك جنسيت،مقطع تحصيلي،مدارك تحصيلي تعيين شده اند. در اين تحقيق از سه نوع ابزار محقق ساخته شامل اطلاعات فردي و شغلي،20 سؤال علمي 4گزينه اي از روش اقدام پژوهي و 19 پرسش نظرسنجي از موانع اجرايي برنامه معلم پژوهنده با استفاده از روش ليكرت به كار گرفته شده است. پايايي و روايي ابزار تحقيق با استفاده ازفرمول اسپيرمن- براون محاسبه وضريب همبستگي 96/ مشاهده گرديد.براي تجزيه و تحليل اطلاعات حاصل ، از آمار توصيفي با استفاده از شاخص هاي آماري نظيرفراواني ، درصد ، ميانگين و نمودارها و براي مقايسه و تفاوت عملكرد از آماراستنباطي با بهره گيري ازآزمون t استفاده شده است.
نتايج اين تحقيق نشان مي دهد تنها 1/23 درصد از معلمين از روش اقدام پژوهي اطلاعات كافي داشته و 9/76 درصد از آنان اطلاعاتي پايين تر از حد انتظار دارند. اگرچه تفاوت بين ميزان آگاهي فرهنگيان آموزش ديده (با ميانگين نمره 51/9)با فرهنگياني كه آموزش نديده اند(27/7) معنادار مي باشد ولي هر دو گروه مذكور نمراتي پايين تر از حد نصاب يعني حداقل نمره 12 را كسب نمودند و همين طور بين ميزان آگاهي فرهنگيان زن(با ميانگين نمره 27/9) و مرد(با ميانگين نمره 03/9) و نيز بين ميزان آگاهي فرهنگياني كه داراي تحصيلات فوق ليسانس و بالاتر هستند(با ميانگين نمره 86/10) در مقايسه با فرهنگياني كه داراي تحصيلات فوق ديپلم و ليسانس هستند(با ميانگين نمره 03/9) تفاوت معنادار است و از طرف ديگر بيشتر از 50درصد آزمودني ها به ترتيب عدم اشتياق استاد به موضوع اقدام پژوهي،عدم توانايي آنان درايجاد آمادگي معلمان پژوهنده دراجراي طرح هاي اقدام پژوهي،پايين بودن توان علمي مدرسين درس پژوهش در عمل،نحوه ارزيابي از ميزان يادگيري معلمان پژوهنده توسط استاد و كافي و مفيد نبودن منابع معرفي شده و تكاليف را به عنوان مهمترين موانع اجرايي برنامه معلم پژوهنده ياد نمودند. در پايان محقق پيشنهاداتي همچمون گنجاندن درس اقدام پژوهي بعنوان يكي از دروس عمومي دانشگاهها و مراكز تربيت معلم ، تقويت و توانبخشي مدرسان اقدام پژوهي ، تمهيد فضاي مناسب در ادارات و مدارس و تجهيز امكانات لازم جهت فعاليتهاي پژوهشي ، در نظر گرفتن امتيازات مناسب براي فعالان پژوهشي درضوابط انتصاب مديران،نقل و اتقالات و......... را به مسئولان و پرنامه ريزان كلان آموزش و پرورش توصيه مينمايد.
