مشكلات اساسی درون سازمانی آموزش و پرورش را می توان به شرح زیر طبقه بندی كرد:
Ø روشهای فعلی گزینش، جذب، تربیت و نگهداشتن نیروی انسانی شاغل در آموزش و پرورش
Ø ناكارآمدی نظام انتخاب مدیران به ویژه در سطح مدارس
Ø عدم پویایی در مدیریت آموزشگاه ها به ویژه در زمینه جلب مشاركت اولیا و معلمان برای اداره بهتر مدارس
Ø ناكارآمدی نظام كنترل، نظارت و ارزشیابی علمی از برنامه ها، طرحها، روشها و عملكردها
Ø كم اثربخش بودن برنامه های درسی موجود، به علت مبتنی نبودن بر نتایج تحقیقات علمی و عدم انطباق با دانش و فناوری روز
Ø پایین بودن سواد علمی معلمان و عدم انگیزه و علاقه آنها برای تدریس فعال در كلاسهای درس
Ø نبودن عشق به آموختن، محبت و روابط انسانی و صمیمی بین كادر مدیریت مدارس، معلمان و دانش آموزان و در نتیجه كمبود نشاط در مدرسه
راه برون رفت از این مشکلات دستیابی به آموزش و پرورش خلاق، كارآمد و پویا است.
دسترسی به آموزش و پرورش خلاق، كارآمد و پویا جزو آرمانهای همه مربیان و دست اندركاران تعلیم و تربیت و به طور كلی آرزوی تحقق نیافته بسیاری از مردم جهان است.به نظر می رسد در اولین گام بهتر است ، عوامل بازدارنده در راه نیل به چنین آموزش و پرورش آرمانی را شناسایی شود . متأسفانه این عوامل بازدارنده كم نیستند، از ایجاد رعب و وحشت بین كودكان در كلاس تا حیاط و دفتر مدرسه، از تهدید و بدزبانی با دانش آموز تا منزوی كردن او؛ از فشار برای تحمیل نظر تا ضرب و شتم كودك، از نصیحت و موعظه های تكراری (كه اثربخشی خود را از دست داده) تا تحقیر دانش آموزان و هتك شخصیت آنها، از مسخره كردن صاحب هر ایده و نظر نو (ولو مضحك به نظر برسد) تا گذاشتن نمره صفر در كارنامه دانش آموز، همه و همه این رفتارها جزو موانع آموزش وپرورش خلاق، كارآمد و پویا است. تأكید بر حفظ مطالب بدون درك مفاهیم (به ویژه در دوره های راهنمایی و متوسطه)، تدریس مستمر به روش سنتی سخنرانی بدون مشاركت دادن دانش آموزان در فرآیند یاددهی- یادگیری، عدم ارجاع كار گروهی به دانش آموزان نبودن شادی و نشاط در كلاس درس، ندادن فرصت برای جبران كاستیها، بروز استعدادها و علایق دانش آموزان، عدم ایجاد فرصت برای برقراری ارتباط عاطفی و صمیمی بین دانش آموزان و... و نظایر اینها همه عوامل بازدارنده برای تأمین آموزش و پرورش خلاق، كارآمد و پویا است.
شهروند تربیت شده ضمن آنكه «آمادگی حضور فعال در جامعه و بازار كار را دارد، مهارتهای زندگی شرافتمندانه را كسب كرده و واجد روحیه حقیقت جویی، مطالعه، بررسی، تفكر، تعمق، تحقیق، نقادی و ابتكار باشد، ارزش كار را بشناسد و آمادگی و توانایی برای احراز یك شغل مولد (كه در آن استعداد و علاقه دارد) را داشته باشد.»همچنین، از فارغ التحصیل دوره متوسطه انتظار می رود متخلق به اخلاق اسلامی و عامل به احكام و ارزشهای دینی باشد. حس هنری داشته و زیبایی های آفرینش را درك كند، روحیه «مشاركت و مهرورزی، احترام به بزرگترها، آزادمنشی، صلح جویی، رعایت حقوق دیگران، همدردی، عدالتخواهی، آداب معاشرت و استقلال شخصی» داشته باشد. نظرات دیگر را تحمل كند و واجد صفات: «ترجیح منافع ملی، توجه به اموال عمومی، مفید واقع شدن، حب وطن، احترام به پرچم و سرود ملی، حب شخصیتهای ارزشمند» بوده و روحیه «نقادی، فداكاری، مقاومت، رقابت گروهی سازنده، مشاركت در بحث ها، مهارت حل مسأله، توانایی استدلال كردن، توانایی تشخیص» داشته باشد و بالاخره، «رفتار مناسب، رعایت حقوق همسایگان، مشورت، قضاوت عادلانه، كنترل عواطف، رعایت نوبت، حفظ محیط زیست و...» نیز از دیگر صفات بارز اوست.
مهمترین موضوعات قابل بررسی برای دستیابی به هریک از آنها عبارتند از :
1) تمهید شرایط در اجرای هر یک از راهکار های سند تحول بنیادین به ویژه راهکار های مربوط به اولین هدف عملیاتی این سند که می گوید:(درجلسه از روی سند قرائت شود)
2) انطباق نظام سياست گذاري، برنامه ريزي و تصميم گيري آموزشي با تحولات نوين جامعه در زمينه ي توسعه ي فرهنگي، سياسي و تربيتي. به ویژه سند تحول بنیادین
3) بهسازي مداوم نيروي انساني آموزش و پرورش در قالب بازسنجي و با هدف کيفيت بخشي و کارآمد ساختن نيروي انساني مدرسه.
4) به گزيني نيروي انساني مطلوب براي آموزش در قالب اعمال يک برنامه ي بلند مدت بر اساس سياست هاي جديد آموزش و پرورش.
5) تسهيل زمينه ي حضور فعال و پوياي دانش آموزان در فعاليت هاي آموزشي و پرورشي با استفاده از روش هاي بديع و مبتكرانه.
6) ايجاد انگيزه هاي دروني براي يادگيري و تلاش و کوشش خودجوش دانش آموزان.
7) حرکت به سوي اعمال سبک اداري عدم تمرکز در نظام آموزشي و تفويض اختيار بیشتر به مدارس.
8) جلب مشارکت مردمي و استفاده از نيروهاي بومي و محلي در فرآيند مديريت مدارس
9) توجه به تحولات جديد فناوري اطلاعات و ارتباطات و استفاده ي مفيد و موثر از تجهيزات موجود در هوشمند سازی مدارس
10) تمهید سازو کار جهت تبادل تجربيات سازنده همکاران در عرصه آموزش و پرورش در مدارس و بهره گيري از آن ها.
11) تعمیم فعالیت های پرورشی به مدیران ، معلمان و سایر کارکنان اداری اجرایی مدرسه(مسئول تربیت دانش آموزان فقط مربی پرورشی نیست)
12) توجه به خانواده و تعامل بیش از پیش مدرسه با اولیاء دانش آموزان
13) استفاده از ظرفیت های سازمانها و نهادهای دولتی و غیر دولتی منطقه در کاهش مسایل و مشکلات دانش آموزان و آموزش و پرورش
14) تشکیل جلسات مشورتی با مدیران و دبیران در تصمیم گیری های جدید و استفاده ازاز تجارب آنها
15) توجه به دانش آموزان مستعد و محروم منطقه و حمایت از آنها
16) تلاش در انطباق ساختار و محتواي آموزشي با نيازهاي واقعي دانش آموزان .
17) توجه به رشد و توسعه ي خلاقيت و ابتکار در دانش آموزان.
